بررسی کیفیت ترجمه از زبان واسطه با رویکرد متن‌مدارانه (مطالعة موردی ترجمة موسی بیدج از کتاب Jesus the son of man)

نوع المستند: علمی - پژوهش

المؤلف

استادیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه بوعلی سینا

المستخلص

از گذشته تاکنون این سؤال مطرح بوده که آیا می‌توان متنی را از زبان واسطه ترجمه کرد و اصولاً آیا چنین ترجمه‌هایی قابل‌اطمینان است؟ برخی از صاحب‌نظران در صحت این‌گونه ترجمه‌ها تردید کرده‌اند. در این مقاله نویسنده به نقد رویکرد ترجمه از زبان واسطه می‌پردازد و بر همین اساس، کتاب «عیسی پسر انسان» ترجمة «موسی بیدج» را بررسی می‌کند. کتاب «عیسی پسر انسان» با عنوان اصلی “Jesus the son of man“ یکی از آثار ادیب نامدار لبنانی، جبران خلیل جبران است که به زبان انگلیسی نوشته شده‌است. بیدج در شناسنامة ترجمة خود، ادعا کرده این کتاب را از متن انگلیسی ترجمه نموده‌است. این مقاله درصدد پاسخ‌دادن به این سؤال است که آیا بیدج به‌راستی این کتاب را از زبان انگلیسی ترجمه کرده یا وی آن را با واسطه و از زبان عربی به فارسی برگردانده‌است؟ برای پاسخ به این سؤال، نمونه‌هایی از ترجمة بیدج را در سه مبحث یعنی «ترجمة غیرمستقیم، اضافات و لغزش‌ها»، بررسی و تحلیل می‌کند و درنهایت به این نتیجه می‌رسد که بیدج این کتاب را یا از زبان عربی به فارسی برگردانده، یا اینکه آن را از اصل انگلیسی آن ترجمه کرده اما از ترجمة عربی کمک زیادی گرفته، به‌گونه‌ای که آثار آن در ترجمة وی به‌وضوح قابل‌مشاهده‌است. چراکه گاه مترجم از زبان واسطه به طور ناخودآگاه تحت تأثیر انحرافات ترجمة اول قرار می‌گیرد.

الكلمات الرئيسية

الموضوعات الرئيسية


کتابنامه

الف) عربی

البعلبکی، منیر (2004)، المورد قاموس انکلیزی عربی، دارالعلم للملایین.

جدیر، محمد (2013)، فی ممارسة الترجمة، الطبعة الأولى، دمشق: دار الفرقد.

حسین، طه (1981)، ألوان، الطبعة السادسة، القاهرة: دارالمعارف.

خلیل جبران، جبران (۱۹۹۹)، عیسى ابن الإنسان، مترجم: ثروت عکاشة، الطبعة السادسة، دار الشروق.

عنانی، محمد (2005)، نظریة الترجمة الحدیثة الطبعة الثانیة، مکتب لبنان ناشرون، الطبعة.

ب) فارسی

آذرنوش، آذرتاش (۱۳۹۳)، فرهنگ معاصر (عربی به فارسی)، چاپ شانزدهم، تهران: نی.

البعلبکی، روحی (1385)، فرهنگ عربی فارسی المورد، مترجم: محمد مقدس، چاپ یکم، تهران: امیرکبیر.

حق‌شناس، علی محمد و دیگران (۱۳۷۸)، فرهنگ معاصر هزاره، انگلیسی ـ فارسی.

خلیل جبران، جبران (۱۳۸۲)، عیسی پسر انسان، مترجم: محسن نیک‌بخت، چاپ اول، تهران: علم.

خلیل جبران، جبران (۱۳۸۳)، عیسی پسر انسان و بال‌های شکسته، مترجم: محسن نیک‌بخت، چاپ دوم، تهران: علم.

خلیل جبران، جبران (۱۳۸۳)، عیسی فرزند انسان، مترجم: مهدی سرحدی، چاپ اول، تهران: کلیدر.

خلیل جبران، جبران (۱۳۹۱)، عیسی پسر انسان، مترجم: موسی بیدج، چاپ سوم، تهران: افق.

خلیل جبران، جبران (۱۳۹۲)، پیامبر و دیوانه، مترجم: نجف دریابندری، چاپ هفتاد و ششم، تهران: کارنامه.

شاملو، احمد (۱۳۷۸)، کتاب کوچه، جلد اول، حرف آ، تهران: مازیار.

صلح‌جو، على (1388ش)، گفتمان و ترجمه، چاپ پنجم، تهران: مرکز.

کبیری، قاسم (1388ش)، اصول و روش ترجمه، تهران: راهنما.

مان، توماس (1388)، تونیوکروگر، مترجم: رضا سید حسینی، چاپ پنجم، تهران: هاشمی.

هاشمی عباسی، مصطفی خالقداد (1313)، پنجاکیانه یا پنج داستان، تصحیح و توضیح: جلالی نائینی، عابدی، و تاراچند، تهران: اقبال.

مقالات

فرحزاد، فرزانه (1382ش)، «چهارچوب نظری برای نقد ترجمه»، مطالعات ترجمه، سال اول، شماره سوم.

کمالی، محمدجواد (1372)، «حذف و اضافه در ترجمه»، مترجم، شماره یازدهم و دوازدهم، پاییز و زمستان.

لاهوتی، حسین (1374)، «ترجمة جملات مجهول انگلیسی به فارسی و حرف اضافة by در این جملات»، مترجم، شماره نوزدهم.

 

پ) انگلیسی

Kahlil Gibran (1997), Jesus the son of man, Published by the penguin Group, England London.

 

 


المجلد 13، العدد 42
الصيف 1438
الصفحة 219-238
  • تاريخ الاستلام: 04 يوليو 2016
  • تاريخ المراجعة: 14 نوفمبر 2016
  • تاريخ القبول: 04 ديسمبر 2016