طهران، بهجت آباد، شارع بزشک، شارع الشهيد الدکتور حسن عضدي، البناء رقم 76، الطابق 2، الغرفة رقم 224، الجمعية العلمية الإيرانية للغة العربية وآدابها

نوع المستند : علمی - پژوهش

المؤلف

استاديار گروه زبان و ادبيات عربي دانشگاه بوعلي سينا

المستخلص

از گذشته تاکنون اين سؤال مطرح بوده که آيا مي‌توان متني را از زبان واسطه ترجمه کرد و اصولاً آيا چنين ترجمه‌هايي قابل‌اطمينان است؟ برخي از صاحب‌نظران در صحت اين‌گونه ترجمه‌ها ترديد کرده‌اند. در اين مقاله نويسنده به نقد رويکرد ترجمه از زبان واسطه مي‌پردازد و بر همين اساس، کتاب «عيسي پسر انسان» ترجمة «موسي بيدج» را بررسي مي‌کند. کتاب «عيسي پسر انسان» با عنوان اصلي “Jesus the son of man“ يکي از آثار اديب نامدار لبناني، جبران خليل جبران است که به زبان انگليسي نوشته شده‌است. بيدج در شناسنامة ترجمة خود، ادعا کرده اين کتاب را از متن انگليسي ترجمه نموده‌است. اين مقاله درصدد پاسخ‌دادن به اين سؤال است که آيا بيدج به‌راستي اين کتاب را از زبان انگليسي ترجمه کرده يا وي آن را با واسطه و از زبان عربي به فارسي برگردانده‌است؟ براي پاسخ به اين سؤال، نمونه‌هايي از ترجمة بيدج را در سه مبحث يعني «ترجمة غيرمستقيم، اضافات و لغزش‌ها»، بررسي و تحليل مي‌کند و درنهايت به اين نتيجه مي‌رسد که بيدج اين کتاب را يا از زبان عربي به فارسي برگردانده، يا اينکه آن را از اصل انگليسي آن ترجمه کرده اما از ترجمة عربي کمک زيادي گرفته، به‌گونه‌اي که آثار آن در ترجمة وي به‌وضوح قابل‌مشاهده‌است. چراکه گاه مترجم از زبان واسطه به طور ناخودآگاه تحت تأثير انحرافات ترجمة اول قرار مي‌گيرد.

الكلمات الرئيسية

الموضوعات الرئيسية

کتابنامه

الف) عربی

البعلبکی، منیر (2004)، المورد قاموس انکلیزی عربی، دارالعلم للملایین.

جدیر، محمد (2013)، فی ممارسة الترجمة، الطبعة الأولى، دمشق: دار الفرقد.

حسین، طه (1981)، ألوان، الطبعة السادسة، القاهرة: دارالمعارف.

خلیل جبران، جبران (۱۹۹۹)، عیسى ابن الإنسان، مترجم: ثروت عکاشة، الطبعة السادسة، دار الشروق.

عنانی، محمد (2005)، نظریة الترجمة الحدیثة الطبعة الثانیة، مکتب لبنان ناشرون، الطبعة.

ب) فارسی

آذرنوش، آذرتاش (۱۳۹۳)، فرهنگ معاصر (عربی به فارسی)، چاپ شانزدهم، تهران: نی.

البعلبکی، روحی (1385)، فرهنگ عربی فارسی المورد، مترجم: محمد مقدس، چاپ یکم، تهران: امیرکبیر.

حق‌شناس، علی محمد و دیگران (۱۳۷۸)، فرهنگ معاصر هزاره، انگلیسی ـ فارسی.

خلیل جبران، جبران (۱۳۸۲)، عیسی پسر انسان، مترجم: محسن نیک‌بخت، چاپ اول، تهران: علم.

خلیل جبران، جبران (۱۳۸۳)، عیسی پسر انسان و بال‌های شکسته، مترجم: محسن نیک‌بخت، چاپ دوم، تهران: علم.

خلیل جبران، جبران (۱۳۸۳)، عیسی فرزند انسان، مترجم: مهدی سرحدی، چاپ اول، تهران: کلیدر.

خلیل جبران، جبران (۱۳۹۱)، عیسی پسر انسان، مترجم: موسی بیدج، چاپ سوم، تهران: افق.

خلیل جبران، جبران (۱۳۹۲)، پیامبر و دیوانه، مترجم: نجف دریابندری، چاپ هفتاد و ششم، تهران: کارنامه.

شاملو، احمد (۱۳۷۸)، کتاب کوچه، جلد اول، حرف آ، تهران: مازیار.

صلح‌جو، على (1388ش)، گفتمان و ترجمه، چاپ پنجم، تهران: مرکز.

کبیری، قاسم (1388ش)، اصول و روش ترجمه، تهران: راهنما.

مان، توماس (1388)، تونیوکروگر، مترجم: رضا سید حسینی، چاپ پنجم، تهران: هاشمی.

هاشمی عباسی، مصطفی خالقداد (1313)، پنجاکیانه یا پنج داستان، تصحیح و توضیح: جلالی نائینی، عابدی، و تاراچند، تهران: اقبال.

مقالات

فرحزاد، فرزانه (1382ش)، «چهارچوب نظری برای نقد ترجمه»، مطالعات ترجمه، سال اول، شماره سوم.

کمالی، محمدجواد (1372)، «حذف و اضافه در ترجمه»، مترجم، شماره یازدهم و دوازدهم، پاییز و زمستان.

لاهوتی، حسین (1374)، «ترجمة جملات مجهول انگلیسی به فارسی و حرف اضافة by در این جملات»، مترجم، شماره نوزدهم.

 

پ) انگلیسی

Kahlil Gibran (1997), Jesus the son of man, Published by the penguin Group, England London.