خوانش پسااستعماری نقش روشنفکر در رمان «ذاکرة الماء» اثر واسینی أعرج (با تکیه بر دیدگاه ادوارد سعید)

نوع المستند: علمی - پژوهش

المؤلفون

1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات عربی دانشگاه بوعلی سینای همدان

2 استادیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه بوعلی سینای همدان

المستخلص

ادوارد سعید، نظریه‌پرداز مشهور نقد پسااستعماری، در کتاب «نقش روشنفکر» به تعریف، تقسیم‌بندی و تبیین نقش روشنفکر پرداخته‌است. پژوهش حاضر با روش توصیفی ـ تحلیلی و با تکیه بر دیدگاه ادوارد سعید، به مطالعة نقش، جایگاه و ارتباط روشنفکر با قدرت، زن، جامعه و دین در رمان «ذاکرة الماء»، اثر «واسینی أعرج»، رمان‌نویس معاصر الجزایری می‌پردازد. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که روشنفکران در این رمان، در رویارویی با اقداماتِ قدرت سیاسی و دینی، خط‌مشی‌‌های گوناگونی ازجمله مخالفت یا همسویی با قدرت، مهاجرت، بی‌تفاوتی یا سکوت در پیش‌گرفته‌اند. آن‌ها، در رابطه با مسئلة زن نیز، دیدگاهی جسمی، لیبرال و یا انسانی دارند. افزون بر این، به دلیل حذف دین از زندگی و یا بنیادگرایی دینی، نتوانسته‌اند چهره‌ای مثبت در میان افراد جامعه بیابند. همچنین نبود آزادی بیان، رواج جهل، ناآگاهی، شایعه و خرافات، باعث شده تا مردم سخنان روشنفکران و نمایندگی آنان را نپذیرند که این امر، فاصله‌گرفتن روشنفکر از مردم و جامعه را در رمان «ذاکرة الماء» در پی داشته‌است.

الكلمات الرئيسية

الموضوعات الرئيسية


کتابنامه

1) عربی

قرآن کریم

ابن منظور (دون تاریخ)، لسان العرب، بیروت: دار صادر.

ادریس، سماح (1992م)، المثقف العربی و السلطة، بحث فی روایات التجربة الناصریّة، لبنان: دار الآداب.

الأعرج، واسینی (2008م)، ذاکرة الماءمحنة الجنون العاری، الطبعة الرابعة، دمشق: الطباعة و النشر و التوزیع.

خلیل بن احمد فراهیدی (2003م)، کتاب العین، بیروت: دار الکتب العلمیّة.

غارودی، روجیه (2000م)، الأصولیاتالمعاصرة،أسبابهاومظاهرها، ترجمه: خلیل احمد خلیل، باریس: دار عام الفیل.

وتّار، محمد ریاض (1999م)، شخصیة المثقف فی الروایة السوریة المعاصرة، السوریة: منشورات اتحاد کتاب العرب.

2) فارسی

دوست محمدی، احمد و حسین زحمتکش (1388ش)، «بررسی ریشه‌های خشونت در الجزایر دهه نود»، فصلنامه سیاست، دوره 39، شماره 3، صص 201219.

سعید، ادوارد (1382ش)، نقش روشنفکر، مترجم: حمید عضدانلو، چاپ دوم، تهران: نی.

گل‌محمدی، احمد (1393ش)، جهانی‌شدن فرهنگ، هویت، چاپ دوم، تهران: نی.

محمدی‌فر، هادی (1392ش)، الجزایر، تهران: وزارت امور خارجه.


المجلد 14، العدد 46
الربيع 2018
الصفحة 141-160
  • تاريخ الاستلام: 24 إبريل 2017
  • تاريخ المراجعة: 11 ديسمبر 2017
  • تاريخ القبول: 12 ديسمبر 2017