کارکرد ترجمه در ایجاد تعامل بین ایران و کشورهای عربی با توجه به تجربة تاریخی آن

نوع المستند: علمی - پژوهش

المؤلف

دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه گیلان

المستخلص

ترجمه، به عنوان پلی ارتباطی بین ملت‌ها، همواره زمینه‌ساز انتقال تجربه‌هاست. این انتقال در صورت تداوم، می‌تواند از صرف نقل یک متن، به بستری مناسب برای ایجاد تعامل تبدیل شود.
تجربة تاریخی، در اثر نهضت ترجمه، به‌ویژه در دوره عباسی که مصادف است با شکل‌گیری دوره طلایی تمدن اسلامی، نشان می‌دهد استفاده از دستاوردها و ظرفیت‌های دیگر ملت‌ها می‌تواند به توسعه و شکوفایی در سطوح مختلف بینجامد؛ بنابراین به نظر می‌رسد امروز نیز ترجمه بتواند با به‌کارگیری شیوه‌های نوین و توانمندی‌های موجود در متون ادبی، در سطح روابط فرهنگی بین ایران و کشورهای عربی دری جدید ایجاد کند. البته در این مسیر موانع و چالش‌ها را نیز نباید از نظر دور داشت؛ چنان‌که مثلاً نبودِ تولیدات فرهنگی مناسب، وجود تعارضات متعدد انگیزشی و دیگر مؤلفه‌ها از عواملی است که نقش ترجمه را در تحقق اهدافش تحت تأثیر قرار می‌دهد. نوشتة حاضر می‌کوشد با بررسی کارکرد تاریخی ترجمه متون، از فارسی به عربی و نقش‌آفرینی مترجمان برجسته، جایگاه ترجمه را در ایجاد تعامل بین ایران و کشورهای عربی بررسی ‌کند، پیامدهای مثبت و چالش‌های فرارو را مطالعه نماید و با ارائة راهکارهایی به کارکرد ترجمه در تحقق این هدف بپردازد. نتایج نشان می‌دهد تلاش‌های انجام‌شده در این حوزه تاکنون نتوانسته به نتایج مطلوب ختم شود و تحقق این هدف، نیازمند بازنگری و تلاشی مضاعف در امر تأثیرگذاری ترجمه با توجه به تجربة تاریخی و منابع موجود گذشته است.

الكلمات الرئيسية

الموضوعات الرئيسية


کتابنامه

عربی

الدعدی، مقبل بین علی (2016)، أثر السیاسة فی اللغه، ط1، بیروت: مرکز نماء للبحوث و الدراسات

الدوری، عبدالعزیز (2009)، أوراق فی التأریخ و الحضارة، ط2، بیروت: مرکز دراسات الوحدة العربیة.

ضیف، شوقی(لا تا) تاریخ الأدب العربی، العصر العباسی الأول، قاهره: دارالمعارف.

الفاخوری، حنا (لاتا) الجامع فی تاریخ الأدب العربی، الجزء الاول، بیروت: دارالجیل.

فروخ، عمر (1368)، تاریخ الأدب العربی، الجزء الثانی، ط1، بروت: دارالعلم للملابین

ناصف، مصطفی (1981) نظریة المعنی فی النقد العربی، ط2، بیروت: دارالاندلس.

نجم، زین العابدین شمس الدین، (2015) تاریخ الأدب الحدیث و المعاصر، ط2، عمان: دارالمسیرۀ

فارسی

آذرنوش، آذرتاش(1375)، تاریخ ترجمه از عربی به فارسی (از آغاز تا عصر صفوی) ج1. تهران: سروش.

ــــــــــــ (1385)، چالش میان فارسی و عربی سده‌های نخست، تهران: نشر نی.

رایس، کاترینا و دیگران (1392)، نقد ترجمه در پرتو رویکرد زبان‌شناسی نقشگرا، مترجم: گلرخ سعیدنیا، تهران: قطره

زیما، پی. وی (1394)، فلسفه نظریه ادبی مدرن، مترجم: رحمان ویسی حصار و عبدالله امینی، چ1، تهران: رخ‌داد نو.

صفوی، کوروش (1390)، هفت گفتار درباره ترجمه، ج10، تهران: مرکز، ماد.

صلح‌جو، علی (1365) بحثی در مبانی ترجمه، برگزیده مقاله‌های نشر دانش درباره ترجمه، تهران: نشر دانشگاهی، صص: 37-53.

قادری، بهزاد (1382) شش گفتار پیرامون ترجمه متون ادبی، ج1، کرمان: دانشگاه شهید باهنر کرمان.

کاغذچی، الهام (1392) نوزده (مجموعه نقد و گفت‌وگو)، چ1، تهران: نشر آموت.

کنترلگر، ادوین (1393) نظریه‌های ترجمه در عصر حاضر، مترجم: علی صلح‌جو، ج2 تهران: هرمس.

کنترلگر، ادوین و ماریا تیموکزکو (1393) ترجمه و قدرت، مترجم: سید محمد کریمی بهبهانی، چ1، تهران: قطره.

مکاریک، ایرنا ریما (1390) دانش‌نامه نظریه‌های ادبی معاصر، مترجم: مهران مهاجر و محمد نبوی، چ4، تهران: آگه.

موندی، جرمی (1389) درآمدی بر مطالعات ترجمه، مترجم: الهه ستوده‌نیا و فریده حق‌بین، چ1، تهران: نشر علم.

میمندی نژاد، محمد جواد(1385) اصول ترجمه، تهران: دانشگاه تهران.

هوانسیان، ریچارد جی و جورج صباغ (1390) هزار و یک شب در ادبیات جامعه اسلامی، ترجمه: فریدون بدره‌ای، ج 1، تهران: هرمس.


المجلد 15، العدد 50
الربيع 2019
الصفحة 145-162
  • تاريخ الاستلام: 17 سبتمبر 2017
  • تاريخ المراجعة: 12 أغسطس 2018
  • تاريخ القبول: 12 أغسطس 2018