The Fluidity of Meaning in the Binary Oppositions of One Thousand and One Nights: A Deconstructive Approach of Jacques Derrida (Case Study: The Story of Nur al-Din and His Brother Shams al-Din)

نوع المستند : علمی - پژوهشی

المؤلفون
maryam atharinia 1
حسين ابويساني 2
zohreh naemi 3
soghra falahati 3
1 دانش آموخته دکتری زبان و ادبیات عربی، دانشگاه خوارزمی
2 جامعظ خوارزمي
3 دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه خوارزمی
10.22034/iaall.2025.543071.3058
المستخلص
Deconstruction, as both a theoretical and practical approach to textual reading, questions the existence of a definitive meaning or ultimate coherence in a text and emphasizes the relativity and indeterminacy of meaning. Building on this framework, the present study employs a descriptive-analytical approach to examine the representation of binary oppositions and the fluidity of meaning in the story Nural-Din and His Brother Shamsal-Din from One Thousand and One Nights. The narrative analysis is structured in three stages: first, identifying the binary oppositions and determining the dominant pole; second, revealing the instability of the dominant pole and examining moments of semantic rupture; and third, investigating the interplay of human agency with supernatural destiny. Moreover, the concept of decentering, as a core element of Derrida’s thought, is also examined. The findings indicate that the narrative of Nural-Din and Shamsal-Din is grounded in the fluidity and suspension of meaning. Although the opposition between destiny and human agency appears hierarchical on the surface, its boundaries collapse in the deeper layers of the text, and human agency plays an active role in the realization of destiny. Thus, the story moves away from a centralized structure and transforms into a fluid network of interactions and events.

الكلمات الرئيسية

الموضوعات الرئيسية

عنوان المقالة Persian

سیالیت معنا در تقابل‌های دوگانۀ هزار و یک شب؛ با رویکرد ساختارشکنی ژاک دریدا (مطالعۀ موردی: داستان نورالدین و برادر او شمس‌الدین)

المؤلفون Persian

مریم اطهری نیا 1
حسین ابویسانی 2
زهره ناعمی 3
صغری فلاحتی 3
1 PhD graduate. in Arabic language and literature, Kharazmi University
2 خوارزمی
3 Associate Professor, Department of Arabic Language and Literature, Kharazmi University
المستخلص Persian

ساختارشکنی به عنوان رویکردی نظری و عملی در خوانش متن، وجود معنی قطعی یا انسجام نهایی در متن را مورد تردید قرار می‌دهد و بر نسبیت و نبود قطعیت در معنا تأکید دارد. با تکیه بر این چارچوب، پژوهش حاضر با روش توصیفی–تحلیلی به بررسی بازنمایی تقابل‌های دوگانه و سیالیت معنا در داستان «نورالدین با برادرش شمس‌الدین» از هزار و یک شب می‌پردازد. تحلیل داستان در سه گام سامان یافته است: شناسایی تقابل‌های دوگانه و تعیین قطب مسلط، آشکارسازی ناپایداری قطب غالب و بررسی لحظات گسست معنایی، و واکاوی درهم‌تنیدگی تدبیر انسانی با تقدیر فراطبیعی. علاوه بر این، مفهوم مرکززدایی نیز به‌عنوان یکی از مؤلفه‌های بنیادین اندیشه دریدا بررسی شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که روایت «نورالدین و شمس‌الدین» بر سیالیت و تعلیق معنا استوار است. با این حال؛ تقابل تقدیر و تدبیر که در ظاهر سلسله‌مراتبی می‌نماید در عمق متن، مرزهای آن فرو می‌ریزد و تدبیر انسانی نقشی فعال در تحقق تقدیر بر عهدا می‌گیرد. بدین ترتیب، داستان از ساختار مرکزمند فاصله می‌گیرد و به شبکه‌ای سیال از تعاملات و رویدادها تبدیل می‌شود.

الكلمات الرئيسية Persian

ژاک دریدا
ساختارشکنی
تقابل‌های دوگانه
هزار و یک شب
نورالدین و شمس‌الدین
References
-  Alf Laylah wa Laylah. (1420). )One Thousand and One Nights( (1st ed.). Beirut: Dar Sadir. (In Arabic).
-  Ahi Mohammad and Mohammad Taheri (2019). A Critique and Analysis of Derrida’s Deconstruction Theory of Understanding Texts. The Quarterly Jornal of Philosophy & Theology. Pp127-149. (In Persian).
-  Ahmadi, B. (1370 SH). [Structure and Interpretation of the Text] (1st ed.). Tehran: Nashr Markaz. (In Persian).
-  Anani, M. (1997). Al-mustalahat al-adabiyyah al-hadithah [Modern Literary Terms]. Cairo: Al-Sharikah al-Misriyyah al-‘Alamiyyah lil-Nashr – Longman. (In Arabic).
-  Belzy, K. (1384). [The Act of Criticism] (A. Mokhber, Trans.) (2nd ed.). Nashr Qesseh. (In Persian).
-  Buschbander, D. (2005). Nazariyat al-adab al-mu‘asir wa qira’at al-shi‘r [Contemporary Literary Theory and the Reading of Poetry] (A. Abdul-Maqsud Abdul-Karim, Trans.). Cairo: Al-Hay’ah al-Misriyah al-‘Ammah lil-Kitab. (In Arabic).
-  Culler, J. (1382). [Literary Theory] (F. Taheri, Trans.) (1st ed.). Tehran: Nashr Markaz. (In Persian).
-  Emami, N. (1382). [Deconstruction in the Process of Literary Analysis] (1st ed.). Ahvaz: Nashr Raseš. (In Persian).
-  Al-Fakhouri, H. (1986). Al-jami‘ fi tarikh al-adab al-‘Arabi: Al-adab al-qadim [Comprehensive History of Arabic Literature: Classical Literature]. Beirut: Dar al-Jil. (In Arabic).
-  Fotoohi Rudmajani, Mahmoud (2001). Rhetorical deconstruction, the role of rhetorical literary technique in breaking and deconstructing the text. Journal of literary criticism. Pp109-135. (In Persian).
-  Al-Ghadhami, A. M. (1998). Al-khati’ah wa al-takfir: Min al-bunyawiyyah ila al-tashrihiyyah [Sin and Expiation: From Structuralism to Deconstruction] (4th ed.). Mecca: Al-Hay’ah al-Misriyyah al-‘Ammah lil-Kitab. (In Arabic).
-  Ghasemipour, Q. (1388). Naqizeh dar gostare-ye nazariyeh-haye adabi-ye mo‘aser [Parody in the Scope of Contemporary Literary Theories]. Faslnameh-ye Naqd-e Adabi, (6). (In Persian).
-  Hamouda, A. A. (1998). Al-Miraya al-muhaddaba: Min al-buniyawiyya ila al-tafkeek [Convex Mirrors: From Structuralism to Deconstruction]. Kuwait: National Council for Culture, Arts, and Letters. (In Arabic).
-  Ibrahim, A., Al-Ghanimi, S., & Awad Ali. (1996). Ma‘rifat al-ākhar (madkhal ila al-manahij al-naqdiyyah al-hadithah) [Knowing the Other: An Introduction to Modern Critical Methods]. Beirut: Al-Markaz al-Thaqafi al-Arabi. (In Arabic).
-  Jabouri Ghazoul, F. (1983). Edward Said, al-‘Alam wa al-Nass wa al-Naqid [Edward Said: The World, the Text, and the Critic]. Majallat Fousoul, (1), 185–197. (In Arabic).
-  Khatami, M. (1386). Derrida va sakhtarshakani [Derrida and Deconstruction]. Faslnameh-ye Falsafi, Erfani va Adabi, (4 & 5), 213–223. (In Persian).
-  Al-Misiri, A. W., & Al-Turki, F. (2003). Al-hadathah wa ma ba‘d al-hadathah [Modernity and Postmodernity]. Damascus: Dar al-Fikr. (In Arabic).
-  Qassab, W. (1430). Manahij al-naqd al-adabi al-hadith [Methods of Modern Literary Criticism] (2nd ed.). Damascus: Dar al-Fikr. (In Arabic).
-  Ranjbar, F. (1393). [A Study of Fatalism in One Thousand and One Nights] (Master’s thesis). Faculty of Literature and Humanities, University of Hormozgan, Iran. (In Persian).
-  Shamisa, S. (1388). [Literary Criticism] (3rd ed.). Tehran: Nashr Mitra. (In Persian).
-  Sim, S. (1943). [Structuralism and Post-Structuralism] (B. Mohaqeq, Trans.) (1st ed.). Tehran: Mo’assese-ye Ta’lif, Tarjomeh va Nashr-e Asar-e Honari-ye Matn. (In Persian).
-  Tyson, L. (1387). [Contemporary Literary Criticism Theories] (M. Hosseinzadeh & F. Hosseini, Trans.). Tehran: Negah-e Emrooz & Hekayat Qalam-e Novin. (In Persian).
-  Zarshenas, S. (1382). Daramadi bar bonyanhaye falsafi-ye sakhtargrayi va sakht-shakani dar naqd-e adabi [An Introduction to the Philosophical Foundations of Structuralism and Deconstruction in Literary Criticism]. Adabiat-e Dastani, (68), 12–21. (In Persian).
-  Zimaran, M. (1386). [Jacques Derrida and the Metaphysics of Presence] (1st ed.). Tehran: Nashr Hermes. (In Persian).
مجلة الجمعية الإيرانية للغة العربية وآدابها، فصلية علمية محکمة
المجلد 21، العدد 77
الخريف 2025
الصفحة 327-354

  • تاريخ الاستلام 26 أغسطس 2025
  • تاريخ المراجعة 31 أكتوبر 2025
  • تاريخ القبول 06 نوفمبر 2025