تهران، خیابان ولی عصر(عج)، خیابان توانیر، محله نظامی گنجوی، کوچه هفت پیکر(8)، خیابان نظامی گنجوی، پلاک33، موسسه آموزش عالی بیمه اکو دانشگاه علامه طباطبایی، طبقه6، اتاق 607، انجمن ایرانی زبان وادبیات عربی، کدپستی: 1434863111

1. رویکردی به لطائف حرف جر (إلی) در قرآن کریم

بهنوش اصغری؛ محمد فاضلی؛ کبری روشنفکر

دوره 6، شماره 16 ، پاییز 1389، ، صفحه 1-12

چکیده
  نحویان بحث­های فراوانی در باره کاربرد حروف جر با افعال، کرده­اند که محور تمام آنها پاسخ به این پرسش می­باشد: آیا هر فعل همواره با یک حرف جر خاص به­کارمی­رود یا آنکه بر حسب مقتضای معنایی می­تواند با دیگرحروف جرهم به­کار رود؟!  البته هدف نهایی این گونه مباحث بیان اسلوب­های بلاغی و اغراض بیانی حروف جر در قرآن کریم، آشکار ...  بیشتر

2. رمز و اسطوره و تصویر رمزی در دیوان أبی ماضی

سردار اصلانی؛ نصرالله شاملی؛ عسگر علی کرمی

دوره 8، شماره 21 ، زمستان 1390، ، صفحه 1-20

چکیده
  ابو ماضی از شاعران پیشگام در زمینه رمز واسطوره است، اما بیشتر تحقیقاتی که در مورد او صورت گرفته، به این موضوع از دیدگاه هنری نپرداخته، بلکه بیشتر متوجه جوانب اخلاقی و تشبیهی بوده، به گونه ای که او در زمینه تصویر های حسی، شاعری بزرگ به حساب آمده است، اما کمتر تحقیقی به جنبه ابداعی و هنری تصویرهایش پرداخته است. این تحقیق به بررسی رمزها ...  بیشتر

3. نمادهای ابتکاری و نقاب¬ها در شعر بدر شاکرسیاب

غلامرضا کریمی فرد؛ قیس خزاعل

دوره 6، شماره 15 ، تابستان 1389، ، صفحه 1-24

چکیده
  سیاب از جمله شاعران معاصری است که به­منظور رهایی ساختار شعر از بند کهنه­گرایی و جمود، از نمادهای شخصی در آثار شعری خود استفاده می­کند. البته در ادبیات  کهن عربی، نمادهایی مانند ماه، شمشیر، هلال، صلیب و غیره به کار می­رفته است؛ اما سیّاب با توجه به نیازهای شاعرانه­اش در روزگار معاصر، نمادهایی شخصی همچون مرگ و رستاخیز، جیکور، ...  بیشتر

4. سنّت و نوآوری در نقد ادبی فارسی و عربی

نور محمد علی القضاه

دوره 6، شماره 14 ، بهار 1389، ، صفحه 1-19

چکیده
  در نقد ادبی کهن فارسی و عربی دو جریان نقدی متفاوت پدید آمد که یکی از آن دو به بازگشت به اصول کهن ادب و شعر فرامی­خواند و بر پایبندی به این اصول پا می­فشارد،و دیگری به تجدید و نوآوری در این زمینه اهمیت می­داد، از این­رو تصویری نه چندان روشن از اختلافات میان دو گروه در صحنة ادبیات آشکار گردید.در دورة کنونی این درگیری­هاا میان طرفداران ...  بیشتر

5. جواهری و رسالت شعر

جعفر دلشاد؛ علی اکبر مرادیان

دوره 5، شماره 13 ، زمستان 1388، ، صفحه 1-17

چکیده
  پایبندی ادیب و موضع گیری او نسبت به مسائل سیاسی و اجتماعی جامعه، نشانه احساس مسؤولیّت وی است،زیرا می­خواهد با جامعه خود همکاری لازم را داشته باشد، واین، همان "تعهّد" است. در این صورت است که ادبیّات نقش عمده و کار سازی در هدایت جامعه ایفا می­کند، و شاعر متعهّد نمی­تواند خود را از مشکلات اصلی جامعه دور نگه دارد؛ پس می‌کوشد دیدگاه ...  بیشتر

6. علم عروض میان اصالت و عدم اصالت

محمد ابراهیم خلیفه شوشتری

دوره 5، شماره 12 ، پاییز 1388، ، صفحه 1-22

چکیده
  واقعیت تاریخی گواه آن است که علم عروض همانند علم نحو زاییدة تمدن اسلامی است، و مبدع این علم، خلیل بن احمد فراهیدی است که کتابی در این باره نوشت و علم عروض به دستان توانای وی تکامل یافت که این امر حاکی از استعداد و نبوغ او دارد. اما به خاطر عواملی چند، که زیر آمده است، گروهی از پژوهشگران به اصالت علم عروض  تردید کزده­اند: 1-  ظهور ...  بیشتر

7. بازتاب شخصیت های قرآنی در دیوان بدوی جبل

عبدالغنی ایروانی زاده؛ احمد نهیرات

دوره 5، شماره 11 ، بهار 1388، ، صفحه 1-19

چکیده
  شاعران عرب از دیر باز شخصیت ها و داستان های قرآنی را در شعر خویش بکار برده اند. شاعر معاصر عرب نیز از این داستانها بهره برده ومی برد. زیرا این بخش ازمضامین قرآنی مانند سایر مضامین آن بر ارزش وغنای شعر وی  می افزاید. بدوی الجبل از داستانهای قرآنی وشخصیتهای آن بصورت تلمیحی برای غنی تر شدن شعر خویش وانتقال مضمون آن به مخاطبان یاری جسته ...  بیشتر

8. مقایسه تنوع واژگان در سبک شعر در شعرمتعهد پژوهشی عملی در نمونه‌هایی از اشعار دعبل خزاعی، شریف رضی و مهیار دیلمی

حامد صدقی؛ کاظم عظیمی

دوره 4، شماره 10 ، پاییز 1387، ، صفحه 1-18

چکیده
  گستره واژگان هر شاعر، دریچه ورود به فضای شعر وی است؛ چرا که با آن می­توان اغراض ومعانی مورد نظر وی را فهمید. دایره واژگان در شعر ـ بدون در نظر گرفتن دیدگاه، عواطف و موضع‌گیری­های شاعر ـ ابزاری مناسب برای بیان فکر شاعر و انتقال آن به شمار می‌رود. آشنایی با شعر هر شاعر، همان آشنایی با گستره واژگان وی است. تنوع واژگان یکی از ویژگی­های ...  بیشتر

9. معنای «که» در زبان فارسی و معادل آن در زبان عربی

علیرضا محمدرضایی

دوره 4، شماره 9 ، تابستان 1387، ، صفحه 1-14

چکیده
  برای آشنایی با زبان وادبیات شیرین فارسی که نگهبان فرهنگ ومیراث گرانبهای ماست، نیکوست که گویندگان و علاقه مندان به آن، ظرافتهایی را که بر مرکب الفاظ و ترکیبهای آن نشسته است دریابند تا از دریای جوشان آن دو و مرجانها برچینند. زبان فارسی در برخورداری از پدیده‌های زبانی همانند هر زبان دیگری است.چند معنایی و چناس از چمله پدیده‌های زبانی ...  بیشتر

10. اندیشه فارسی و فرهنگ اسلامی درپرتو نهضت ترجمه

حسین یوسفی (آملی)؛ عبدالکریم أهوازی

دوره 3، شماره 8 ، پاییز 1386، ، صفحه 1-26

چکیده
  تحقیق حاضر اهمیت ترجمه و نهضت عظیم ترجمه طی دوره‌های گذشته اسلامی و نیز نقش بزرگ این نهضت در تعامل و تبادل فرهنگی آن دوران را باز می‌نمایاند. این تحقیق به ویژه کاوشی در خصوص تأثیر اندیشه فارسی در فرهنگ اسلامی از طریق آثار فارسی ترجمه شده به عربی و همچنین نقش خود ایرانیان در زمینه‌های مختلف سیاسی، دینی و ادبی است. آنگاه در این ...  بیشتر

11. پدیده‌های عروضی لطیف (المراقبة والمعاقبة والمکانفة)

محمد ابراهیم خلیفه شوشتری

دوره 3، شماره 7 ، تابستان 1386، ، صفحه 1-21

چکیده
  علمای عروض توانستند پدیده‌هایى بین واحدهاى آهنگ بیت شعر کشف کنند که این پدیده‌ها نشان دهندة تعامل و رفتار عجیبى بین این آهنگهاست؛ این تعامل در دو جا دیده شده است: 1ـ در داخل یک تفعیله. 2ـ بین دو تفعیله. این تعامل طبق یک نظام دقیق و ظریف صورت گرفته است که ذیلاً شرح این پدیده‌ها به‌طور مختصر ذکر مى‌شود: 1ـ در بعضى از بحرها ملاحظه ...  بیشتر

13. أقیسة عقلیة من الدرس النحوی الأصولی

محمدابراهیم خلیفه شوشتری

دوره 1، شماره 4 ، زمستان 1384، ، صفحه 1-24

چکیده
  من المعلوم لدینا أنَّ القیاس النحوی والصرفی یختلف اختلافاً کلیاً عن القیاس الفلسفی أو المنطقی، وإنْ بدا بینهما نوع من التشابه، فالقیاس النحوی أصیل فی اللغة، وإنْ أدخل بعض النحاة – بعد القرن الرابع – أنواعاً من القیاس المنطقی فی البحوث النحویة. وهذه حقیقة ثابتة جلیة للمتخصصین فی علم أصول النحو. والحقیقة الثابتة الأخری هی ...  بیشتر

14. الجرّ علی الجوتر بین الفرض و القبول

مرتضی ایروانی نجفی

دوره 2، شماره 6 ، پاییز 1385، ، صفحه 1-20

چکیده
  الجرّ علی الجوار أحد المواضیع النحویة التی ذکرت استطراداً فی بعض الکتب عند الحدیث عن النعت أو إعراب بیت أو تفسیر آیة. و قلّما ذکر مسقلاً تحت عنوان الجر علی الجوار. و قد اختلفت آراء العلماء فی استعمال العرب له وورودة فی القرآن الکریم بین مؤید و معارض. و قد اشترط بعضهم الستعماله شروطاً استخصلت من کلام العلماء. و یلاحظ اتفاق القائلین باستعماله ...  بیشتر

15. تحلیل گفتمان اخوان‌الصفا در قصه‌ی دادخواهی حیوان از انسان

هومن ناظمیان

دوره 8، شماره 22 ، بهار 1391، ، صفحه 1-24

چکیده
  تمدن اسلامی در قرن چهارم هجری در ابعاد مختلف فرهنگی وتمدنی در محلة شکوفایی خود قرار داشت به‌گونه‌ای که فعالیت‌های علمی، فلسفی و ادبی در مشرق اسلامی از رونق بسیاری برخوردار بود. از جمله‌ی این فعالیت‌ها ظهور گروه سرّی اخوان‌الصفا در بصره وبغداد که معتقد بودند باید  شریعت اسلامی را با فلسفه‌ی یونانی درهم آمیخت تا جهل ...  بیشتر

16. بینامتنی در نمایشنامه (الملک هو الملک)

فاطمه قادری؛ سلاله رخ

دوره 8، شماره 24 ، پاییز 1391، ، صفحه 1-23

چکیده
  چکیده سعدالله ونوس ازنمایشنامه نویسان بزرگ سوریه است که برای شکوفایی نمایشنامه عربی تلاش بسیارنمود. آثار سعدالله ونوس جایگاه والایی درمیان نمایشنامه های عربی اصیل دارد، از جمله آنها می توان به نمایشنامه (الملک هو الملک) اشاره نمود که از نمونه های برجسته نمایشنامه ای معاصر است این نمایشنامه به مسائل روزعرب پرداخته، واقعیت های جامعه ...  بیشتر

17. السخریة السیاسیة فی شعر دعبل الخزاعی

جمال طالبی قره قشلاقی؛ عبدالغنی ایروانی زاده؛ نصرالله شاملی

دوره 8، شماره 25 ، زمستان 1391، ، صفحه 1-22

چکیده
  الملخّص:   دعبل الخزاعی أکبر شعراء الشیعة فی العصر العباسی الأول وبدایة العصر الثانی، ذلک العصر الذی عُرف بالثبات والاستقرار من الناحیة السیاسیة، وکثرة المذاهب والنحل من الناحیة الفکریة والعقیدیة؛ نشأ الشاعر فی الکوفة، و قد غذّت روحه من ینابیع الشیعة و انطبعت بطابعها؛ شبّ دعبل علی الإحساس بالظلم و الاضطهاد، و لقّب بالشاعر الهجّاء ...  بیشتر

18. شخصیت‌های ایرانی در دیوان عبدالوهاب البیاتی

احمد نهیرات

دوره 9، شماره 26 ، بهار 1392، ، صفحه 1-28

چکیده
  چکیده: شاعر معاصر عرب از میراث اسلامی و خصوصاً ایرانی بهره برده است؛ برای نمونه، عبدالوهاب بیاتی شخصیت­های تاریخی ایرانی را شاعرانه در شعر خویش آورده است. بیاتی این شخصیت­ها را به­گونه­ای موفقیت­آمیز برای دلالت بر مفاهیم روحی و انسانی عامی چون شناخت و عشق و اصلاح­طلبی و انقلاب و سفر و دگرگونی به­کار برده است. بازتاب این ...  بیشتر

19. استدعاء شخصیة الإمام الحسین (ع) فی شعر یحیی السماوی

رسول بلاوی؛ مرضیة آباد

دوره 9، شماره 27 ، پاییز 1392، ، صفحه 1-16

چکیده
  الملخّص: یعد استدعاء الشخصیات التراثیة فی الشعر المعاصر من الظواهر التی تستخدم لإثراء النص الأدبی؛ فهذه الشخصیات بما فیها شخصیات أهل البیت (ع) وفقاً للظروف الخاصة التی مرّت بها، تحمل فی طیاتها دلالات و رؤی جدیدة تساهم فی خصوبة النص و إثرائهِ. وقد حاول الشاعر العراقی یحیی السماوی أن یجعل من استدعاء هذه الشخصیات، أداة جمالیة تخدم الموضوع ...  بیشتر

20. ملامح السریالیة فی شعر أدونیس «کتاب التحولات والهجرة فی أقالیم النهار واللیل» نموذجاً

ادریس امینی؛ ابوالحسن امین مقدسی

دوره 9، شماره 28 ، پاییز 1392، ، صفحه 1-22

چکیده
  ملخّص: إن التشابه الکبیر بین اللغة الشعریة المعقدة عند أدونیس بجمالیة لغته الملیئة بالاستعارات المتباعدة و جوانبها التعبیریة و الإیحائیة و بین المدرسة السریالیة و اتساق منهج الشاعر الشعری مع رؤیة هذا المذهب، یطرحان علی الصعیدین الأدبی و المعرفی تساؤلات عن أسباب هذا التقارب بل الانتماء. فالأسلوب الشعری عند أدونیس و بخاصة فی دواوینه ...  بیشتر

21. مظاهر قیام حسینی در اشعار معروف عبدالمجید

سیمین ولوی؛ مسعوده کوچکی

دوره 9، شماره 29 ، زمستان 1392، ، صفحه 1-19

چکیده
  معروف عبدالمجید نویسنده و شاعر مبارز مصری است که پیش از انقلاب اخیر مصر، مدت بیست­وهشت سال را در تبعید به­سر برده و در این مدت، تلاش کرده است تا با قدرت ادبی خود به نقد اوضاع سیاسی و اجتماعی کشورش بپردازد. او اشعاری در مدح و رثای اهل بیت(ع)، به­ویژه امام حسین(ع)، دارد که درضمن آن، اوضاع سیاسی کنونی کشورهای عربی به­ویژه مصر را با ...  بیشتر

22. مآخذ على الجوانب اللغویة فی شرح ابن أبی الحدید لنهج البلاغة

علی أکبر فراتی

دوره 10، شماره 30 ، تابستان 1393، ، صفحه 1-18

چکیده
  لما تصفحنا شرح ابن أبی الحدید لنهج البلاغة، ونظرنا فیه من الناحیة اللغویة بوجه الدقة تبیّن لنا أنّ الشارح قد أقام شرحَه على أساسٍ من الشرح اللغوی. و لما کان النقد المنصف البنّاء صونـًا للغة وحصنًا لها تجاه کل ما یمکن أن یصیبها فی مسار تطورها مع الزمان من الخطأ والزلّة، وبما أن ابن أبی الحدید کغیره من المصنفین والعلماء قد یخطیٔ أحیاناً ...  بیشتر

23. حضرت زینب در آینه‌ی شعر عاشورایی معاصر فارسی وعربی

طیبة سیفی؛ نرجس أنصاری

دوره 10، شماره 31 ، تابستان 1393، ، صفحه 1-18

چکیده
  در کنار مردان حماسه­ساز، هماره زنان نیز در تحقق انقلاب­های تاریخ­ساز، نقش بزرگی ایفا کرده­اند. حماسه­ی شگرف عاشورا را می­توان بهترین نمونه­ی این مشارکت دانست. همگان یقین دارند که پایداری وجهاد ستودنی زینب کبری(س)  نهضت امام حسین(ع) را جاودانه کرد. شخصیت انقلابی و بی­نظیر حضرت زینب(س) بر تارک تاریخ درخشیده ونگاه نافذ ...  بیشتر

ادبی
24. ساختار سنت و سازوکار آن در شعر بلند حیدری

علی خالقی؛ عبدالعلی آل بویه لنگرودی

دوره 10، شماره 32 ، پاییز 1393، ، صفحه 1-23

چکیده
  شاعر امروزی می‌کوشد نگاهی نو به سنت شعری گذشته داشته باشد، از این رو، سنت در نگاه وی در ساختارها وزن و زبان محدود نمی شود، بلکه از جهان بینی انسانی او سرچشمه می‌گیرد. به همین منظور پژوهش حاضر موضوع سنت و عناصر هنری آن را در اشعار بلند حیدری شاعر عراقی بررسی می‌کند و به چگونگی بکارگیری سنت توسط شاعر در قصیده های مشهورش می پردازد وارتباطی ...  بیشتر

ادبی
25. مقایسه سبک شعر در اشکال سه‌گانه آن: شعر کلاسیک، شعر آزاد و شعرسپید، بر اساس فرضیه بوزیمان (بررسی تطبیقی نمونه‌هایی
دوره 11، شماره 34 ، بهار 1394، ، صفحه 1-18

چکیده
  به‌کارگیری سبک‌شناسی آماری در تحلیل و بررسی متون ادبی، گامی مهم در مسیر عقلایی کردن فهم یک متن ادبی و دوری از تمسک به عنصر ذوق در تحلیل آن متن است. فرضیه بوزیمان یکی از شیوه‌های سبک‌شناسی آماری است که بوزیمان دانشمند آلمانی، نخستین بار آن را مطرح نمود و به این اسم شناخته شد. شیوه‌ای که این فرضیه ارائه می‌دهد، خواننده را در فهم جوانب ...  بیشتر