تهران، خیابان ولی عصر(عج)، خیابان توانیر، محله نظامی گنجوی، کوچه هفت پیکر(8)، خیابان نظامی گنجوی، پلاک33، موسسه آموزش عالی بیمه اکو دانشگاه علامه طباطبایی، طبقه6، اتاق 607، انجمن ایرانی زبان وادبیات عربی، کدپستی: 1434863111

ادبی
جنبه‌های نمادین مکان در رمان «المتشائل»

کبری روشنفکر؛ علی رضا محمد رضایی؛ Masoud Shokry

دوره 11، شماره 36 ، آذر 1394، ، صفحه 19-36

چکیده
  یکی از رمان‌هایی که رنج و مشقت مردم فلسطین را به‌خوبی نشان داده، رمان «الوقائع الغریبة فی اختفاء سعید ابو النحس المتشائل» اثر «امیل حبیبی» است. این رمان با تصویر کردن دگرگونی‌ها و آسیب‌های واردشده بر «مکان» نقش پررنگی در نمایش این رنج ایفا کرده‌است. در این مقاله با استفاده از روش توصیفی ـ تحلیلی نقش مکان و جنبه‌های ...  بیشتر

ادبی
عشق اگزیستانسیالیستی در رمان‌های «جیل القدر» و«ثائر محترف» أثر مطاع صفدی

majid mohammadi bayazidi؛ خلیل پروینی؛ کبری روشنفکر

دوره 12، شماره 41 ، اسفند 1395، ، صفحه 19-38

چکیده
  مفهوم عشق در فلسفة اگزیستانسیالیسم با نگاه این فلسفه به دیگری پیوندی ناگسستنی دارد. این فلسفه دیگری را تهدیدی بر سر راه آزادی مطلق می‌داند. ازاین‌رو مرد اگزیستانسیالیستی به زن به عنوان دیگری نگاه می‌کند که قصد تملک و به بند کشیدن او را دارد؛ به همین خاطر او یا به ارتباط‌های عاشقانه تن نمی‌دهد و یا سعی می‌کند استقلال و آزادی خود ...  بیشتر

ادبی
خوانشی بر دیالکتیک سوبژه و ابژه در گفتمان هنری آدونیس

مهدی نودهی؛ عباس گنجعلی

دوره 14، شماره 47 ، شهریور 1397، ، صفحه 19-38

چکیده
  اکنون در دوره‌ای قرار داریم که مهم‌ترین شاخصة آن، چالش معرفت‌شناسی است. این، موضوعی است که همواره مورد عنایت و توجه فیلسوفانی چون دکارت، نیچه و مارکس و... بوده‌است. هرکدام از این اندیشمندان، خوانش خاص خود را نسبت به سوژه و ابژه دارند. برخی از آن‌ها گرایش سوژه‌محور و برخی دیگر نیز گرایش ابژه‌محور، در رابطه با انسان و حقیقت دارند. ...  بیشتر

تبعید و غربت در شعر محمود سامی‌البارودی

نرگس گنجی؛ مجید صادقی مزیدی

دوره 8، شماره 21 ، بهمن 1390، ، صفحه 21-40

چکیده
  مبارزه با سلطۀ استعمار غرب، یکی از مهم­ترین مسائلی است که شاعران عرب در آغاز عصر جدید به آن پرداخته­اند. این پدیدۀ شوم، بسیاری از مناطق عربی را درگیر ساخت و جوامع عرب از جنبه­های مختلف سیاسی و اجتماعی و فرهنگی از آن متأثّر شدند؛ به گونه­ای که برخی شاعران عرب به خاطر مقاومت در برابر استعمار، تبعید یا زندانی شدند و دشواری‌های ...  بیشتر

سبک‌شناسی استعاره‌ی تمثیلیه در قرآن کریم

قادر قادری

دوره 9، شماره 29 ، اسفند 1392، ، صفحه 21-45

چکیده
  چکیده: قرآن کریم در سطح بسیار بالایی از سبک­های بیانی گوناگون بهره جسته است؛ طوری­که در ادبیات عرب پیش از نزول قرآن، چنین چیزی وجود نداشته است. همین امر، سبب شده است که این کتاب آسمانی از نظر اسلوب و بیان، معجزه باشد و کسی نتواند با آن رقابت کند. ازجمله سبک­های مذکور، می­توان از صورت­های ترکیبی و تمثیل و استعاره­هایی یاد کرد ...  بیشتر

ادبی
سبک‌شناسی زهدیات ابونواس بر مبنای مطالعات ساختاری و زبانی
دوره 11، شماره 37 ، اسفند 1394، ، صفحه 21-42

چکیده
  این مقاله دربارة حسن بن هانی ملقب به ابونواس، یکی از نام‌آورانِ مدرسه شعری عرب در حوزة آفرینش‌های ادبی و ابداعات شورشگرانه بر ضد میراث کهن ادب عربی است؛ کسی که یکی از دو پرچم‌دار عمدة جریان نوگرای عصر عباسی بشمار می‌رود. در شعر ابونواس روحیات هواپرستی و حس ملی‌گرایی به هم آمیخته‌است. اما در واپسین سالیان حیاتش به زهد و گوشه‌نشینی ...  بیشتر

ادبی
بررسی ریخت‌شناسی «عبث الاقدار» نجیب محفوظ بر اساس نظریة پراپ
دوره 12، شماره 38 ، خرداد 1395، ، صفحه 21-42

چکیده
  نخستین تلاش‌های روایت‌شناسان برای تدوین قانونی ثابت برای بررسی قصه‌ها از زمان ارسطو آغاز شد و سرانجام در قرن بیستم، با ظهور فرمالیست‌ها گسترش یافت و شکل قانونمند و سازمان‌یافته‌ای پیدا کرد. ولادیمیر پراپ، از نخستین کسانی است که پس از تلاش‌های فراوان برای بررسی قصه‌ها و الگوی حاکم بر آنها توانست عناصر ثابت در ساختار قصه‌ها را ...  بیشتر

ادبی
زیبایی‌شناسی ساختار ساخت‌های نحوی در داستان پلنگ‌ها در روز دهم

عیسی متقی زاده؛ فرامرز میرزائی؛ یعقوبعلی آقاعلی پور

دوره 13، شماره 42 ، اردیبهشت 1396، ، صفحه 21-42

چکیده
  ساخت‌های نحوی در زبان عربی ساختارهای متعددی دارد. گاهی به صورت مفرد می‌آید به‌طوری‌که شکل و ساختار اساسی آن تغییر نمی‌کند. گاهی نیز به شیوه‌های دیگری می‌آید که در ساختارهای ترکیبی مانند ساختار انشایی، انشایی در مفهوم خبری و برعکس، تکرار سبک، حذف اجزاء، ساختار اسمیه و فعلیه نمود می‌یابد. این پژوهش به بررسی ساختار نحوی، معنایی ...  بیشتر

ادبی
بررسی نشانه‌شناختی عنوان رمان و نام شخصیت‌ها در رمان «عمالقة الشمال»

روح اله نصیری

دوره 13، شماره 45 ، اسفند 1396، ، صفحه 21-38

چکیده
  در رمان «عمالقة الشمال» رابطة تنش‌آلودی بین مردم مسلمان نیجریه (من) با بیگانگان (دیگری) وجود دارد. عنوان این رمان و اسم شخصیت‌های آن با نشانه‌های رمزی و دلالت‌های صوتی، معنایی و کارکردی خود بیانگر گرایش فکری نجیب الکیلانی هستند. در پژوهش‌های نشانه‌شناختی، عنوان رمان و شخصیت‌ها اهمیت ویژه‌ای دارند؛ چرا که در فهم محتوای رمان ...  بیشتر

ادبی
تحلیل رمان «رمل المایة» از واسینی الأعرج بنابر رویکرد دریافت

فرهاد رجبی؛ شهرام دلشاد؛ مقصود بخشش

دوره 14، شماره 46 ، خرداد 1397، ، صفحه 21-38

چکیده
  رمان معاصر عربی بسیاری از سوژه‌های خود را وام‌دار داستان‌های فولکلور، افسانه‌ها، اساطیر و رویدادهای تاریخی است. داستان‌های هزار و یک شب، به عنوان یکی از این عناصر، نقش برجسته‌ای در این میان دارد و رمان‌های زیادی در اثر اقتباس، تقلید و یا الهام از آن‌ها پدید آمده‌است که رمان مشهور رمل المایة از واسینی الأعرج از جملة آن‌هاست. ...  بیشتر

ادبی
زمان روایی و کارکرد آن در فرایند تولید درونمایة داستان کوتاه «الخطوبه» اثر بهاء طاهر

جابر سوسونی؛ مهدی مسبوق؛ فرامرز میرزایی

دوره 14، شماره 49 ، اسفند 1397، ، صفحه 21-40

چکیده
  زمان روایت، کلید فهم کارهای نوین ادبی و ابزار کشف دلالت آن شده‌است و نقش مؤثری در فرایند شکل‌گیری درونمایة داستان‌های کوتاه امروزی ایفا می‌کند. پژوهش حاضر می‌کوشد انواع زمان روایی را در داستان کوتاه «الخطوبه» بهاء طاهر، براساس نظریة ژرار ژنت و با تکیه بر شیوة توصیفی ـ تحلیلی بررسی نماید و نقش آن را در فرایند تولید درونمایة ...  بیشتر

نمود جنسیت، سن و طبقة اجتماعی در کتاب‌های درسی عربی در دوره متوسطه اول در ایران (ارزیابی جامعه‌شناختی)

ساجد زارع؛ حسین کیانی؛ علی اصغر کارگر

دوره 15، شماره 50 ، خرداد 1398، ، صفحه 21-40

چکیده
  پژوهش حاضر به بررسی چگونگی نمود پدیده‌های جنسیت، مراحل سنی و طبقه اجتماعی در 3 کتاب درسی زبان عربی پرداخته که وزارت آموزش‌وپرورش ایران برای دانش‌آموزان دورة متوسطه اول در طول چند سال اخیر طراحی و تألیف نموده‌است. بررسی جنسیت، سن و طبقه اجتماعی در این کتاب‌های درسی بدین‌ دلیل صورت گرفته که معلمان و دانش‌آموزان در معرض بسیاری از ...  بیشتر

بررسی انواع انگیزش عربی‌آموزان مرکز آموزش زبان دانشگاه کویت به عنوان زبان خارجی

یوسف نظری؛ دانش محمدی

دوره 15، شماره 53 ، اسفند 1398، ، صفحه 21-42

چکیده
  در چند دهه اخیر کوشش‌های فراوانی به منظور بررسی انگیزه‌های فراگیران زبان‌های خارجی انجام شده است. چرا که دانستن انگیزه‌های یادگیری زبان، جزء ارکان اصلی طراحی روش‌ها و سرفصل‌های درسی محسوب می‌شود. شناخت انگیزه‌های فراگیران کمک شایانی به برنامه‌ریزان درسی، نویسندگان کتب آموزشی و مدرسان می‌کند تا روش‌ها وتکنیک‌های خود را هر ...  بیشتر

هماهنگی‌های صوتی و دلالت آن در قرآن کریم «مطالعه موردی سوره إبراهیم (ع)»

علیرضا روستایی؛ علی اصغر روان‌شاد؛ وصال میمندی؛ علی بیانلو

دوره 17، شماره 58 ، خرداد 1400، ، صفحه 21-42

چکیده
  انسجام آوايی از گذر نظم موجود در صفات حروف کلمات نمایان می‌گردد، به‌گونه­ای‌که با مفهوم برداشت شده از متن سازگاری دارد. از اين رو، بررسی هماهنگی­های صوتی در قرآن کریم با هدف کشف زیبایی‌های ساختاری و زبانی این کتاب آسمانی همواره کانون توجّه پژوهشگران بوده است؛ چرا که واکاوی و تبیین این زیبایی‌ها، از جنبه‌های اعجاز هنری قرآن ...  بیشتر

تأثیر اندیشه های محمد عبده در اشعار اجتماعی حافظ إبراهیم

علی پیرانی شال؛ احمد امیدوار

دوره 5، شماره 12 ، مهر 1388، ، صفحه 23-40

چکیده
  حافظ ابراهیم «شاعر نیل» از شعرای مشهور مصر است. وی دراشعار اجتماعی خویش متأثر از شیخ محمدعبده بود. این تاثیرات در زمینه‌های سیاست، تربیت و تعلیم و دفاع از زن و حقوق وی خودنمایی می‌کند. در زمینه سیاست، وی همانند عبده، به نظریه اصلاح و اعتراض دور از افراط معتقد است و در اشعار خویش راه سازش با انگلیسی‌ها به خصوص لورد کرومر را ...  بیشتر

موسیقی در شعر اجتماعی نزد حافظ ابراهیم

ابراهیم زارعی فر

دوره 3، شماره 7 ، مرداد 1386، ، صفحه 23-39

چکیده
  موسیقى یکى ازمهم‌ترین عناصرتشکیل دهنده شعراست؛ براین اساس، بسیارى ازشاعران به انتخاب وزن و واژه هاى آهنگین اهتمام ویژه اى ورزیده‌اند. حافظ ابراهیم از جمله شاعرانى است که به این امر نگاهى ویژه دارد. دراین مقاله به بررسى موسیقى شعر اجتماعى این شاعر معاصر پرداخته شده وموسیقى ظاهرى(شنیدارى) و معنوى آن مورد بررسى قرار گرفته است. این ...  بیشتر

تحلیل الخطاب السیاسی علی المستوی الصرفی فی أشعار سمیح القاسم (موازنة بین الأشعار قبل حرب 1967 و بعدها)

رقیه رستم پور؛ مینا پیغامی

دوره 8، شماره 25 ، بهمن 1391، ، صفحه 23-45

چکیده
  الملّخص  عرف الشاعر الفلسطینی المعاصر سمیح القاسم بأشعاره السیاسیة أثناء مراحل الإنتاج الشعری و هو أحد من ثالوث المقاومة الفلسطینیة التی تألق نجمه الشعری فی سماء الأدب فترة من الزمن؛ إلا أنّ المتأمل فی تجربته الشعریة یواجه تغییراً ملحوظاً فیما نظمه قبل حرب 1967م و ما أنتجه بعدها. حیث إن خطاب الشاعر یتحول بتغییر الظروف السیاسیة ...  بیشتر

صدی القضیة الفلسطینیة فی مسرحیة «فلسطینیات» لعلی عُقلة عُرسان

حسین شمس آبادی؛ عبدالباسط عرب یوسف آبادی؛ صدیقة بزرک‌نیا

دوره 9، شماره 28 ، آذر 1392، ، صفحه 23-38

چکیده
  ملخّص: إن القضیة الفلسطینیة قضیة شعب یجاهد فی سبیل تحریر أرضه وإعادة الحریة إلی وطنه وطرد الغاصبین من بیته، وهی من الموضوعات الجوهریة التی شغلت بال الأدباء العرب وخاصة المسرحیین، فراحوا یسجّلون حضورهم السیاسی من خلال إنتاجاتهم الأدبیة متحدثین عن مأساة الشعب الفلسطینی وقضیة الأرض. یشیر تاریخ تطور المسرحیة العربیة إلى وجود موقف ...  بیشتر

گفتمان جلد و اشارات پنهان صوفیانه در دیوان «أنطق عن الهوی» اثر عبدالله حمادی

عبدالغانی خشه

دوره 11، شماره 35 ، شهریور 1394، ، صفحه 23-39

چکیده
  طرح روی جلد، در گذشته، عمدتاً برای حفاظت از صفحات و محتوای کتاب به کار می‌رفت، اکنون اما طرح روی جلد بنابر میزان انطباق و بیانگری‌اش از متن، کارکردی فراتر از گذشته پیدا کرده‌است. بر این اساس، اگر نگاهی به طرح روی جلد مجموعه شعر (أنطق علی الهوی) سروده شاعر صوفی مسلک الجزایری، عبدالله حمادی (انتشارات دارالألمعیة، قسنطینه،2011) بیفکنیم، ...  بیشتر

ادبی
نامه‌نگاری شعری بین طبیب اصفهانی و هاتف اصفهانی مناسبت، موضوعات، و سبک‌شناسی آن

سید حسین مرعشی

دوره 12، شماره 39 ، شهریور 1395، ، صفحه 23-46

چکیده
  اخوانیات ازجمله اشعار رایج در دورة زندی به شمار می‌آید. از مشهورترین نمونه‌های شعر اخوانی مراسلات شعری است که بین طبیب اصفهانی و هاتف اصفهانی وجود داشته‌است. از مجموع اشعار عربی‌ای که طبیب اصفهانی از شیراز برای هاتف در اصفهان ارسال کرده، سه قصیده بر جای ‌مانده، این در حالی است که از قصیده‌های ارسالی هاتف برای طبیب تنها یک قصیده ...  بیشتر

ادبی
بررسی روان‌شناختی ابراز وجود در شخصیت خودشیفتة ابوفراس حمدانی و رومیات او (با تکیه بر نظریات روان‌شناختی «هاینزکوهت»)

محمدحسن امرایی؛ جهانگیر امیری

دوره 12، شماره 40 ، آذر 1395، ، صفحه 23-38

چکیده
  خودشیفتگی عنوانی است که روان‌شناسان معاصر آن را برای پدیدة روانی خاصی به کار می‌برند که در افراد به وجود می‌آید. هاینز کوهت روان‌شناس برجستة معاصر آن را این‌گونه تعریف کرده‌است: «توجه و تمرکز بیش‌ازحد به خود همراه بااحساس غرور و افتخار و خودبینی». خودشیفتگی در دیدگاه کوهت دو ویژگی عمده دارد: 1) خودستایی و نمایش قدرت، 2) علاقة ...  بیشتر

ادبی
زیبایی‌شناسی انسجام آوایی در خاتمة آیات سورة آل عمران

خلیل باستان؛ حسن ساقی؛ mohsen zarezadeh

دوره 13، شماره 43 ، شهریور 1396، ، صفحه 23-40

چکیده
  حضور حرفی خاص و تکرار آن در انسجام زیباشناسانة سخن دخیل است و به تقویت معنی و جایگاه آن منجر می‌شود و بر اهمیت و ارزش آن می افزاید. رعایت تجوید حروف و صفات آن نیز از دیگر عوامل اثرگذار بر زیبایی سخن است. در نتیجة حضور این عوامل، تأثیر الفاظ و در پی آن، قدرت معنی افزایش می‌یابد.انسجام صوتی یکی از مهم‌ترین ارکان آیات و به خصوص جملات پایانی ...  بیشتر

ادبی
نقد و بررسی تجلیات جامعة مملوکی در رمان «السائرون نیاماً» اثر «سعد مکاوی»

مریم رحمتی ترکاشوند

دوره 14، شماره 48 ، آذر 1397، ، صفحه 23-42

چکیده
  «سعد مکاوی» در به تصویر کشیدن درد و رنج جامعة مصری در عصر ممالیک و بیان مشکلات سیاسی، اقتصادی و اجتماعی آن دوران در رمان مشهور خود «السائرون نیاماً» درخشیده است؛ همان رمانی که به صورت هنری، ماهیت زندگی انسان در آن زمان را با جزئیاتش نگاشته‌است. این روایت داستانی با دربرداشتن اطلاعات تاریخی، خواننده را با تاریخ مصر در عصر ...  بیشتر

ساختار موسیقایی و تأثیر دلالتی آن در قصیدة «الموجة الحمراء» سرودۀ سلیمان العیسی

زهره بهروزی؛ علی خضری

دوره 15، شماره 52 ، آذر 1398، ، صفحه 23-40

چکیده
  ایقـــاع یا به‌اصطلاح ریتم از عناصر اساسی شعر محسوب می‌شود؛ چراکه ریتم شعری عــلاوه بر جلوه‌های زیبایی که به شعر می‌بخشد، تأثیر عمیق‌تر و سریع‌تری بر شنونده دارد، بدین‌صورت که کلام آهنگین دربردارندة دلالت‌های معنایی و قدرت تأثیرگذاری بیشتری هستند. قصیدۀ «الموجة الحمراء» سرودۀ سلیمان العیسی را می‌توان به عنوان نمونه‌ای ...  بیشتر