تهران، خیابان ولی عصر(عج)، خیابان توانیر، محله نظامی گنجوی، کوچه هفت پیکر(8)، خیابان نظامی گنجوی، پلاک33، موسسه آموزش عالی بیمه اکو دانشگاه علامه طباطبایی، طبقه6، اتاق 607، انجمن ایرانی زبان وادبیات عربی، کدپستی: 1434863111

نهضت فکری، علمی ابو اسود و پایه گذاری شعر نو در اسلام

محمد اعتمادی؛ سیدرضا نجفی؛ عبدالغنی ایروانی زاده

دوره 7، شماره 18 ، اردیبهشت 1390

چکیده
  ابوالاسود دؤلی شخصیت برجسته­ی صدر اسلام، از پیشتازان نوآوری می­باشد که نقش بسزایی در پیشبرد اندیشه اسلامی در زمینه­های علمی و فرهنگی دارد. وی در واقع مؤسس بسیاری از علوم قرآنی، و علوم زبان عربی است او صاحب مکتب نحوی و زبانی است، که با راهنمایی­های حضرت علی (ع) ایجاد کرد، و اولین کسی بود که قواعد نحو عر بی را وضع نمود. سپس توسط ...  بیشتر

ساختار نمایشی در شعر آزاد "سیاب"

علی بیانلو

دوره 6، شماره 17 ، دی 1389

چکیده
  درام واژه­ای است یونانی به معنای «حالت، عمل، پویایی» که نخست در یونان در هنر نمایشی به کار می­رفت أما در دوران کنونی منحصر به نمایش نشد بلکه فنون دیگر مانند شعر را در بر گرفت؛ همراه با عناصر حرکت (پویایی)، نزاع (در گیری) تقابل، شخصیت، گفتگو وتک گفتار، وصف، نقاب (ماسک)، ایقاع (ریتم کلام)، وحکایت (روایت)، که از آن به عنوان عالی‌ترین ...  بیشتر

تقابل‌های زیبا شناختی در استعاره‌های قرآنی

سیدعلی میرلوح‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍ی؛ سیدرضا سلیمانزاده نجفی؛ عبدالحسین خواجه علی

دوره 7، شماره 19 ، مرداد 1390

چکیده
  اکثر تحلیل هایی که تاکنون از استعاره در قرآن کریم ارائه شده است براساس تشبیه در استعاره استوار است و فهم دقیق وجه شبه، و این که استعاره چگونه از طریق ساز وکارهایی چون تخییل و ترشیح و... خواننده را به تناسی تشبیه وا می دارد. اما قرآن کریم این کلام جاودان خداوند همواره منبع فیاض زیبایی های هنری بوده و خواهد بود، و شگفتی های آن و امکانات ...  بیشتر

فکاهه و طنز پردازی در آثار ابوحیان توحیدی

مهدی عابدی؛ عبدالغنی ایروانی زاده؛ نصرالله شاملی

دوره 7، شماره 20 ، آبان 1390

چکیده
  طنزپردازی و فکاهه، قلمرو فراخی است که گاهی پژواک دردها و دشواری‌ها و مصائب زندگی است و بی‌شک نفس در رنج و گریبان‌‌گیر حوادث، با ابزار طنز و لطیفه‌گویی، خود را از این گرداب، رهایی می‌بخشد. ابوحیان از جمله افرادی است که به واسطة طنز و لطیفه‌گویی، جان درعذاب و گرفتار خویش را با وجود بدبینی به زندگی، می‌رهاند و آسایش می‌بخشد. لطیفه‌گویی ...  بیشتر

المعاییذ المدح دراسة و نقد فی ضوء الأدب الإسلامی الملتزم

سید حیدر شیرازی

دوره 2، شماره 6 ، مهر 1385، ، صفحه 21-38

چکیده
  إنه لا بد للشاعر الملتزم الهادف فی شعره و للناقد البضیر أن یعتمد إلی جانب الفنون القظیة علی أصول بینة دینیة کمعاییر فی ثمانیة أصول، نحو: الاختصار و التفضیل، المغابیة و المواجهة، التقیید و الإرسال، المفاضلة، الإحالة و الغو، التعمیم و التخصیص، الصدق و الکذب و النیة الخالصة. وقمنا بمناقشة کل منها حسب المبادیء الدینیة.  بیشتر

شخصیت پردازی در رمانهای خوله القزوینی

إنسیه خزعلی؛ سمیه اونق

دوره 8، شماره 23 ، تیر 1391، ، صفحه 21-49

چکیده
  چکیده شخصیت عنصر بارز و محوری در رمان است و چگونگی پردازش شخصیت توسط رمان نویس از سویی بیانگر دیدگاه و نگرش اوست و از سوی دیگر سطح فنی و هنری رمان  وشیوه نقل آن را به نمایش می گذارد .     خوله القزوینی رمان نویس معروف  کویتی دارای نگرش های دینی ، اززمره ادیبان متعهدی به شمار می رود که دارای آثار فراوان و شایسته نقد وبررسی ...  بیشتر

زیباشناسی تکرار در شعر متنبی

سندس کردآبادی

دوره 6، شماره 16 ، مهر 1389، ، صفحه 33-50

چکیده
  جایگاه و اهمیت «تکرار» در نوشته های ادبی به قدری است که ناقدان ادبی در بررسی یک اثر و تجزیه و تحلیل طرز فکر و شخصیت آفریننده آن، چگونگی کاربرد این صنعت را مورد بررسی قرار می دهند.متنبی شاعر برجسته و منحصر بفرد در تاریخ ادبیات عربی در شعر خود به وفور از مقوله تکرار بهره برده است. در همین راستا و بمنظور بیان یکی دیگر از خلاقیت­های ...  بیشتر

اندیشه دینی در شعر جاهلی

حسن فاتحی؛ نصرا... شاملی؛ عبدالغنی ایروانی زاده

دوره 5، شماره 11 ، اردیبهشت 1388، ، صفحه 35-62

چکیده
  اهالی شبه جزیره عربستان با ادیان توحیدی پیش از اسلام همچون حنفیت، یهودیت، مسیحیت، صابئیّت و مجوسیّت (زرتشتی) هرچند به شکل ناقص و جزئی آشنایی داشته اند. از این رو طبیعی است که اندیشه دینی در شعر شعرای دوره جاهلیت بازتاب هایی لااقل در برخی جنبه ها داشته باشد. این مقاله بر آن است تا با تحقیق و تفحّص در شعر دوره جاهلیّت به بررسی و نمایاندن ...  بیشتر

غم غربت و آوارگی در شعر عبدالوهاب بیاتی

ناهده فوزی

دوره 6، شماره 14 ، خرداد 1389، ، صفحه 37-55

چکیده
  بیاتی شاعری بود همیشه درسفرکه چون پرندگان مهاجرکوچی همیشگی را برگزید و آوارگی در جهان را پیشه کرد و با دغدغه هجرت و تبعید اشعار خود را آکند، چندان که به عنوان شاعر تبعیدگاه­های دنیا شناخته شد، همآره با احساس غربت دست به گریبان بود؛ احساسی که در گذار از مراحل مختلف جلوه­های مختلفی به خود گرفت. به گونه­ای که از واقعیتی ملموس آغاز ...  بیشتر

تصحیف وتحریف در لغتنامه صحاح

محمد صالح شریف عسگری

دوره 5، شماره 13 ، بهمن 1388، ، صفحه 37-55

چکیده
  لغتنامه صحاح (تاج اللغه وصحاح العربیه) نوشته اسماعیل بن حماد جوهری نیشابوری از کهن ترین وبا ارزش ترین لغتنامه های عربی می باشد، که توسط دانشمندان ایرانی تبار به رشته تحریر درآمده است. صحاح جوهری به عنوان اثر با ارزش از بدو ظهور مورد توجه واستقبال دانشمندان وزبان شناسان اهل فن بوده وارزش آن به گونه ای است که تا کنون بیش از 160 کتاب در ...  بیشتر

منابع لغوی ابن ابی الحدید در شرح نهج البلاغه

سید محمدمهدی جعفری؛ علی‌اکبر فراتی

دوره 4، شماره 9 ، تیر 1387، ، صفحه 37-60

چکیده
  به منظور شرح و تفسیر متون ادبی ناگزیر می‌بایست قبل از هر کار به تفسیر مفردات وبیان واژگان غریب آن پرداخت، وچنانچه متن ادبی به‌سان نهج البلاغه، در اوج بلاغت باشد، نیاز به رویکرد لغوی در شرح آن افزون‌تر وملموس‌تر می‌شود. چون ادب نیز همچون دیگر فنون، ماده وبن مایه‌ای دارد، و واژه ماده اصلی ادب به شمار است، دریافت معانی والای ...  بیشتر

ادبی
نمود اغتراب در شعر سعدی یوسف

ریحانه ملازاده

دوره 11، شماره 36 ، آذر 1394، ، صفحه 37-52

چکیده
  وضعیت حاکم بر جامعة عربی و مشکلات موجود در آن ذهن همة شاعران را درگیر مسائل روزمره کرده و تحت تأثیر خود قرار داده‌است. شیوع فساد در ساختار اجتماعی، سیاسی، اقتصادی، و فرهنگی جامعة عراق موجب شد افراد جامعه به‌ویژه شاعران به طور عمیق احساس یأس کنند و درنتیجه به انزوا و اغتراب روی آورند. ازجمله پیشروان این افراد، شاعر معاصر عراقی، سعدی ...  بیشتر

وجدانیّات در اشعار شریف رضی

محمود آبدانان مهدیزاده؛ فرحان گل مغانی زاده

دوره 4، شماره 10 ، آبان 1387، ، صفحه 39-56

چکیده
  بی­گمان عاطفه از بارزترین عناصر شعر است تا بر مخاطب اثر بگذارد و از محیط پیرامون خود، اثر پذیرد . به شعری که این عاطفه، به شکل چشمگیری در آن نمایان باشد، شعر وجدانی گفته می‌شود.  واژه­ی وجدان، بر معانیی مانند: خشم، عشق، درد و شادی دلالت دارد. ومصطلح وجدان شامل احساساتی چون لذت، درد و حالت­هایی است که یک فرد در درون خویشتن می‌یابد. ...  بیشتر

نمادپردازی در شعر مقاومت جواد جمیل

نرگس انصاری

دوره 9، شماره 28 ، آذر 1392، ، صفحه 39-60

چکیده
  چکیده: کاربرد نماد در شعر معاصر، یکی از مشخصه­های برجسته­ی شاعرانی است که با چندلایه کردن زبان خود، بر زیبایی اثر افزوده و خواننده را در دریافت معنی و مقصود با لذت کشف بیشتری مواجه می‌سازند. در این میان، شاخه­ی ادبیات متعهد عربی نیز از این مشخصه و ظرفیت هنری بهره برده و شاعران متعهد با خلق تصویرهایی زیبا و بدیع، زبان رمز و نماد ...  بیشتر

ضرورة الوزن الشعری وتأثیره فی التذکیر والتأنیث لدی المرکب الإسنادی

على بیانلو؛ فاطمه مقصودى

دوره 10، شماره 31 ، شهریور 1393، ، صفحه 39-64

چکیده
  إنَّ بین لغة الشعر ولغة النثر بوناً شاسعاً واختلافاً واضحاً والوزن والقافیة من أهم مواطن الخلاف بینهما. الوزن والقافیة قد یؤدیان إلی أن یتفاوت استخدام القواعد الصرفیَّة والنحویَّة فی الشعر عن استعمالها فی النثر. ذلک ما یسمّیه علماء الصرف والنحو الضرورة الشعریَّة. إذن فمن الممکن أن یبرّر الشاعر تلک الضرورة الشعریة باستعمال الجوازات ...  بیشتر

نقش داستان و نمایشنامه در رهایی از زبان کنترل‌شده برای گویش‌وَران به زبان فارسی
دوره 11، شماره 34 ، خرداد 1394، ، صفحه 39-58

چکیده
  آموزش زبان دوم شرایطی دارد که اگر آموزگار و آموزنده آن را رعایت نکنند از رسیدن به هدف بازمی‌مانند و سبب بیزاری نوآموز از زبان دوم می‌شود. امروزه، دست‌کم در دانشگاه‌های ایران، شاهد نوعی بی‌رغبتی نسبت به زبان عربی هستیم که یکی از دلایل آن، تأکیدِ بیش‌از‌اندازه به متون دشوار کهن، واژگان، و تعبیرهایی بی‌روح است. بر این اساس، آموزندة ...  بیشتر

ادبی
نشانه‌شناسی اسامی شخصیت‌ها در رمان «ذاکرة الجسد» نوشتة احلام مستغانمی (دو شخصیت اصلی)

هاله بادینده؛ سوسن عباسیان؛ علی مهدی زیتون

دوره 12، شماره 40 ، آذر 1395، ، صفحه 39-58

چکیده
  نشانه‌شناسی عملیاتی اجرایی در متن است که سعی دارد از نشانه‌ها و علامت‌های الفاظ پرده بردارد تا خواننده بتواند به معانی مجهول تعابیر ادبی و فنی دست یابد. رمان «ذاکرة الجسد» (خاطرات تن) نیز نوشتة یکی از زنان رمان‌نویس مشهور الجزایری با نام احلام مستغانمی است که آثارش در میان خوانندگان برای خود جایگاه ویژه‌ای پیدا کرده‌است. ...  بیشتر

ادبی
حذف در تعبیر قرآنی و جایگاه آن در ترجمه فارسی (حذف فعل برای نمونه)

اصغر شهبازی؛ حمید احمدیان

دوره 12، شماره 41 ، اسفند 1395، ، صفحه 39-60

چکیده
  اسلوب حذف از اسالیب بلاغی مهم و از وجوه اعجاز بیانی آیات قرآن کریم به شمار می‌آید. اهمیت این پدیدة پرکاربرد قرآنی در رسیدن به معنا و مضمون صحیح آیات بیشتر جلوه می‌نماید؛ چراکه دریافت مضمون بسیاری از آیات بدون توجه به مواضع حذف و اغراض معنایی آن امکان‌پذیر نیست. این امر در انسجام و پیوستگی ترجمه تأثیری برجسته دارد. ازجمله محذوفات قرآنی، ...  بیشتر

ادبی
لایه‌های سبک‌شناسی و تأثیر دلالتی آن بر قصیدة «أنشودة التحریر» عبدالرحیم محمود

علی خضری؛ رسول بلاوی؛ فاطمه محمدی

دوره 13، شماره 45 ، اسفند 1396، ، صفحه 39-56

چکیده
  سبک‌شناسی با رویکردی نقدگرایانه، می‌کوشد ساختارهای لغوی متن را بررسی نماید و سخن را از حالت عادی، به جنبة فنی سوق دهد تا زیبایی‌های فنی پنهان متن را نمایان سازد؛ به‌گونه‌ای که باعث تمایز اشعار گوناگون از همدیگر شود. عبدالرحیم محمود شاعر مبارز فلسطینی، صاحب سبکی خاص در برانگیختن عنصر حماسه و ایستادگی و مقاومت در میان مردم است. این ...  بیشتر

ادبی
بررسی تطبیقی دو رمان «قصة حبّ مجوسیة»، اثر عبد الرحمن منیف و «چشم‌هایش»، اثر بزرگ علوی، بر اساس مکتب ساختارگرایی زبانی

رضا ناظمیان؛ علی مظفری

دوره 14، شماره 46 ، خرداد 1397، ، صفحه 39-58

چکیده
  اگر یک متن را بسان تکه‌های یک پازل به حساب بیاوریم، می‌توان گفت مسئلة اساسی در این پازل، ارتباط و همخوانی بین قطعات است. ساختارگرایان معتقدند یک متن، دارای بافت است. سازگاری میان اجزای این بافت، مسئله‌ای است که لازم است بدان پرداخته شود. آنان در واقع می‌خواهند رابطة یک جزء با جزئی دیگر را کشف کنند. ما در این مقاله به تحلیل و تطبیق ...  بیشتر

ادبی
دراسة التغریب ودوره فی کتابة المقامة مع نظرة تحلیلیة تطبیقیة إلی دوره فی إنشاء مقامات الهمذانی والحریری

محمود آبدانان مهدیزاده؛ محمدصادق ضرونی

دوره 14، شماره 47 ، شهریور 1397، ، صفحه 39-60

چکیده
  التغریب هو مصطلح استخدمه الناقد الشکلانی الروسی فیکتور شکلوفسکی فی مقالة "الفن کتقنیة". هذا المصطلح الذی أثار فی ما بعد اهتمام الشکلانیین والبنیویین کرومن یاکوبسن ویوری تینیانوف یتیح الفرصة للمؤلف أن یجدد الظواهر المألوفة والمعهودة باستخدام الآلیات الفنیة الخاصة والممیزة فی أثره ویتیح للمتلقی خلال عملیة الإدراک تکوین دلالات جدیدة ...  بیشتر

أداة التعریف «أل» فی اللغتین العربیة والعبریة

سید محمد رضی مصطفوی نیا؛ امیر صالح معصومی

دوره 8، شماره 21 ، بهمن 1390، ، صفحه 41-60

چکیده
  دو زبان عربی و عبری از خانواده زبان‌های سامی هستند که ریشه‌های مشترک واژگانی و نحوی بسیاری با هم دارند. مطالعه تطبیقی ساختار دستوری و واژگانی هریک از این دو زبان، ما را در فهم بهتر و عمیق‌تر آن‌ها یاری می‌رساند. یکی از مسائل مورد مناقشه در نحو عربی، حرف تعریف «ال» است که از آن به «لام التعریف» تعبیر می‌کنند. نحویان ...  بیشتر

صیغه‌های عام و خاص در زبان عربی (از لحاظ مذکر ومؤنث)

شاکر عامری

دوره 5، شماره 12 ، مهر 1388، ، صفحه 41-54

چکیده
  از نظر جنسیت در زبان عربی دو نگرش به ماهیت اشیاء وجود دارد: نگرش اول عام و کلّی است، و در نگرش دوم، آنها به دو دسته تقسیم می­شوند: مذکر و مؤنث. مذکر خالی از نشانه است، اما مؤنث دارای نشانه می­باشد، در نتیجه در زبان عربی اشیاء دارای سه شکل هستند: صیغه عام یا کلی که شامل مذکر ومؤنث و خالی از نشانه­ است؛ دوم: صیغه مؤنث (با نشانه‌های ...  بیشتر

روش جنوبی در لهجة عراقی: تاریخچه و دگرگونی

شاکر عابری؛ علی ضیغمی

دوره 3، شماره 8 ، آذر 1386، ، صفحه 41-62

چکیده
  در زبان عربی، قبل از نزول قرآن کریم، لهجه‌های‌ متعددی از جمله لهجه‌های قریش، ربیعه، هوازن، قیس، ضبّه و بهراء وجود داشته است. به‌طور کلی، لهجه‌های پیشین را به دو دسته می‌توان تقسیم کرد: لهجه تمیمی یا دسته شرقی، و لهجه حجازی یا دسته غربی که هر یک از آنها دارای ویژگی‌های خاص خودند. لهجه عراقی با لهجه تمیم مشترکات زیادی دارد ...  بیشتر

اسطوره تموز در شعر پیشگامان شعر نو در عراق و سوریه

شهریار نیازی؛ عبداللّه حسینی

دوره 3، شماره 7 ، مرداد 1386، ، صفحه 41-62

چکیده
  تموز یا دوموزی یکی از خدایان اساطیری میان رودانی است که نماد باروری، شکوفایی و خیزش بوده است.‌ چکامه سرایان معاصر عراق و سوریه برآنند تا با به‌کارگیری چنین نمادی در برابر ناکامی‌های سیاسی و اوضاع نابسامان کشورهای عربی به اعتراض برخیزند و با اشاره به عظمت و شکوه گذشته دو سرزمین و نمادهای خیزش آن، از زمان‌های دور خود یاد کنند. ...  بیشتر